Vier op de tien Nederlanders vlogen in 2024 nog naar hun vakantiebestemming. In 2026 is dat gedaald naar iets meer dan drie op de tien. Een daling van zes procentpunten in twee jaar klinkt niet spectaculair, maar voor een sector die altijd groeide is het een opvallende beweging. De ANWB Vakantiemonitor 2026 laat dit jaar voor het eerst zien dat vliegen echt terrein verliest aan de auto en de trein.
De vraag is: is dit pech voor luchtvaartmaatschappijen, of een bewuste keuze van reizigers?
Wat de ANWB-cijfers zeggen
Elk jaar peilt de ANWB hoe Nederlanders hun vakantie plannen. In 2026 zijn een paar trends opvallend. Van alle vakantiegangers kiest 94 procent voor Europa. Slechts 5 procent overweegt de VS als bestemming, een paar jaar geleden was dat beduidend meer. En bijna de helft zegt meer rust en ruimte te zoeken, weg van drukte en prikkels.
Opvallender nog: Duitsland staat dit jaar voor het eerst op plek twee als populairste buitenlandse vakantiebestemming, vóór Spanje. Niet omdat er iets mis is met Spanje, maar omdat Duitsland per auto prima bereikbaar is. Je hoeft geen vliegveld op, geen bagage in te checken, geen vroeg opstaan voor de bus naar Schiphol.
Drie redenen waarom Nederlanders minder vliegen
Er is niet één oorzaak voor de daling. Het is een combinatie van factoren die allemaal tegelijk spelen:
- Kosten: Vliegtickets zijn de afgelopen jaren flink duurder geworden door belastingen en kerosinekosten. Een gezin van vier betaalt al snel duizend euro aan tickets voor een bestemming die per auto ook te bereiken is.
- Klimaatbewustzijn: Meer dan de helft van de Nederlandse vakantiegangers zegt nu rekening te houden met weersextremen bij het kiezen van een bestemming. Die bewustwording raakt ook het vervoer: een vlucht legt een zware CO2-voetafdruk op een vakantie.
- Comfort en flexibiliteit: Met de auto bepaal je zelf wanneer je stopt, hoeveel bagage je meeneemt en hoe lang je ergens blijft. Voor gezinnen met jonge kinderen of mensen met veel materiaal is dat een serieus voordeel.
Waarheen als je niet vliegt?
Europa biedt verrassend veel als je bereid bent een dag te rijden of een paar uur in de trein te zitten. Vanuit Nederland rij je in vier uur naar de Ardennen, in zes uur naar Parijs, in acht uur naar de Elzas of de Moezel. Duitsland is enorm gevarieerd: van de Beierse Alpen tot het Zwarte Woud, van de Baltische kust tot de steden langs de Rijn. Wil je een weekend weg zonder plannen te maken? Lees ook ons artikel over een weekendje Ardennen, een bestemming die je makkelijk per auto bereikt.
Ben je fan van de trein, dan zijn de mogelijkheden inmiddels uitgebreid. Berlijn is per trein voor een tientje te bereiken met speciale aanbiedingen, en Europese netwerken als Interrail en Eurostar zijn volwassener dan ooit. Wil je verder weg zonder te vliegen, dan is een nachttrein naar Parijs, Wenen of Praag een serieus alternatief dat tegelijk je slaapplaats is.
Praktische tips als je de overstap maakt
Ben je gewend aan vliegen maar wil je het dit jaar anders aanpakken? Een paar concrete adviezen:
- Plan de rijdag anders: Op vakantie kun je de autorit zelf als ervaring beschouwen. Rij over kleinere wegen, maak tussenstops bij plaatsen die je normaal overslaat, eet onderweg bij een lokale brasserie in plaats van een snelwegrestaurant.
- Boek flexibele accommodatie: Zonder vaste vlucht kun je je aankomsttijd makkelijker aanpassen. Kies voor accommodaties die inchecken tot laat toestaan.
- Reken eerlijk af met de kosten: Een autorit lijkt goedkoper, maar reken ook brandstof, tol en slijtage mee. Voor kortere afstanden wint de auto makkelijk; voor een rit naar Zuid-Italië is de trein soms goedkoper als je vroeg boekt.
- Vergeet de juiste apps niet: Apps als Google Maps, Waze en de ANWB Onderweg-app helpen je met actuele fileinfo. Reis je met de trein, dan zijn Rail Planner en NS International onmisbaar voor de planning.
Hoe je de juiste keuze maakt voor jouw situatie
De daling van het vliegtuigaandeel is geen modetrend die volgend jaar alweer voorbij is. Kerosinekosten blijven hoog, klimaatbewustzijn groeit en Europese treinen worden beter. Nederlanders die altijd vlogen naar Spanje of Italië ontdekken nu Duitsland, België en Scandinavië, en vinden dat minstens zo leuk. Benieuwd wat een groepsreis kan opleveren in een van die bestemmingen? Bekijk ook waarom een groepsreis een slimme keuze kan zijn als je dit soort trips wil plannen met anderen.
Je hoeft niet te stoppen met vliegen. Maar als je dit jaar een bestemming overweegt die per auto of trein te bereiken is, loont het om die optie serieus te nemen. Je bespaart geld, wint flexibiliteit en mist het bagagelabelgedoe op Schiphol. En misschien is de rit zelf wel het mooiste deel van de vakantie.